اضطراب پژوهشی

اضطراب پژوهشی عامل مهم انسانی و فرا پژوهشی در فرایند تحقیق

پژوهش، به علت بار مسئولیتی که به دوش محقق می گذارد خالی از فشارهای روحی و روانی نیست. این فشارها در تحقیقات فردی که تبعات مثبت و منفی آن مستقیم متوجه پژوهشگر خواهد بود. بیشتر به چشم می آید تا پژوهش های تیمی و گروهی. انتخاب موضوع پژوهش، بررسی متون و پیشینه ها و به دست آوردن سوابق تحقیق. همینطور انتخاب و تعامل با جامعه آماری، طی کردن مسیر پژوهش تا رسیدن به نتیجه مطلوب، به یقین پژوهشگر را با چالش های شاید غیر منتظره ای مواجه خواهد ساخت. که پیامدش ایجاد نگرانی و اضطراب ناخواسته در نزد پژوهشگر است. از مصاديق مهم اضطراب در محيط هاي علمي و آموزشي اضطراب پژوهشی است؛ که از سوي اعضاي هيئت علمي و پژوهشگران تجربه مي شود.

در دهه­ های اخیر به علت تنوع در منابع اطلاعاتی و محصور نبودن پژوهشگر در چارچوب کتابخانه و منابع آن. همچنین گشوده شدن دنیای متفاوت فرا روی پژوهشگر و سیطره فناوری های اطلاعاتی بر تولیدات علمی، شرایط متفاوتی را به پژوهشگر تحمیل می نماید. که کنترل این شرایط توانایی های جدید و قالب های متنوعی را می طلبد. که می توان به نوعی آن را به مهارت های پژوهشی و سواد اطلاعاتی مربوط دانست. هنگامی که یک پژوهشگر عاجز از تطبیق خود با این شرایط باشد. به یقین با استرس و اضطراب هایی مواجه است. اضطراب در پژوهش از عوامل فرا پژوهشی است و ناشی از مشکلات فراروی پژوهشگر است. که چون ناتوان از رفع آنان است و یا حتی ممکن است حس ناتوانی کاذب در خصوص حل مشکل را داشته باشد. در وی پدید می آید.

اضطراب پژوهشی

تعریف کلی از اضطراب پژوهشی

اضطراب پژوهشی را ميتوان احساس ترس و عدم اطمينان در رابطه با انجام پژوهش و خلق توليدات علمي شمرد. اين اضطراب که تأثيرات کمّي و کيفي بسياري بر پژوهش و توليدات علمي دارد. عمدتاً موقعيتي يا وضعي است. يعني در يک وضعيت و حالت خاصي ايجاد مي گردد. نه اين که ويژگي هايي باشد دائمي و مربوط به روان فرد. بنابراين، مي توان با آموزش هاي لازم، افزايش سطح توان علمي و مهارتي فرد. همچنین کاهش فشار عوامل محيطي و بهبود كيفيت آن ها. بر مشکلات حاصل از اضطراب تا حد مطلوبي فائق آمد.

اضطراب پژوهشی را می توان اینگونه تعریف کرد: احساس ترس و عدم اطمينان در رابطه با انجام پژوهش و خلق  توليدات علمي معتبر و تأثيرگذار. به عبارت دیگر، اضطراب پژوهشی، هرگونه احساس ترس و پریشانی در طول فرآيند توليد علم. از انتخاب موضوع تا انتشار آن در جوامع علمي. و حتي پس از آن يعني بازخورد هاي دريافتي ناشي از آن از مجامع علمي را در بر مي گيرد.

عواملی مانند ویژگی‌های شخصی پژوهشگران و مهارت‌های پژوهشی، جو حاکم بر محیط‌های علمی و دانشگاهی که  می تواند در ایجاد اضطراب دخالت داشته باشند. در مقابل عوامل تشدید کننده اضطراب در پژوهشگر، برخی عوامل هم در کاهش اضطراب پژوهشی نقش بازی می کنند. عواملی مانند مهارت در روش‌های تحقیق و پژوهش، مهارت در ریاضیات و آمار، سواد رایانه‌ای، اینترنتی و کتابخانه‌ای، حمایت‌های مالی و سازمانی، مهارت‌های مدیریت اضطراب و مدیریت زمان می‌تواند در کاهش میزان اضطراب پژوهشی و افزایش کمیت و کیفیت تولیدات علمی تاثیرات مهم داشته باشند. در محیط های علمی عصر حاضر عوامل اضطراب‌زای دیگری را  می‌ توان برشمرد، از جمله اضطراب کتابخانه‌ای، اضطراب پژوهشی کتابخانه‌ای، اضطراب اینترنتی، اضطراب رایانه‌ای، اضطراب ریاضی، اضطراب آماری و اضطراب اطلاع‌ یابی.

اضطراب پژوهشی از منظر تحقیقات

عرفان منش و دیدگاه(1388)

عرفان منش و دیدگاه(1388) در پژوهش خود ویژگی های شخصی  پژوهشگران  و اعضای هیئت علمی. مهارت­ های پژوهشی آن ها  و جو حاکم  بر محیط های علمی و دانشگاهی را از جمله عواملی دانستند؛ که  می­ تواند، بر میزان اضطراب پژوهشی آنها  تاثیرگذار باشد. از سوی دیگر، عواملی مانند مهارت در روش‌های تحقیق  و  پژوهش، مهارت در ریاضیات و آمار. سواد رایانه­‌ای، اینترنتی و کتابخانه ‌ای، حمایت‌ های مالی و سازمانی. مهارت‌ های مدیریت اضطراب و مدیریت زمان  نیز می­ توانند. در کاهش میزان اضطراب پژوهشی و افزایش کمیّت و کیفیت تولیدات علمی موثر واقع شوند.

سرشتی و همکاران(1389)

همچنین در پژوهش سرشتی و همکاران عدم ايجاد انگيزه در پژوهشگران. کمبود وقت و مشغله زياد، مقررات دست وپاگير اداري، عدم استفاده از نتايج تحقيق و ناتواني ترجمه مقالات فارسي به زبان هاي ديگر بيان گرديد. کم اثرترین موانع بي علاقگي به امر پژوهش، ناتواني در استفاده از رايانه و مفيد نبودن پژوهش براي بيمار بودند. ميانگين نمره سازماني بيشتر از ميانگين نمره موانع فردي بود. تفاوت آماري معني­ داري بين ميانگين نمره موانع سازماني و فردي انجام پژوهش بين اعضاي هيئت علمي و کارکنان وجود داشت.

اضطراب پژوهشی

بلک برن(1996)

بيان مي ­کند که سطح بالايي از اضطراب پژوهشی در اعضاي هيئت علمي ممکن است حتي باعث بيماري آن‌ها شود. تأثيرات منفي از دست دادن سلامت، بسيار بيشتر از موقعيت و ارتقاي شغلي آنها است. هم چنين آن ها معتقدند که اضطراب پژوهشی، امکان ابتلا به فرسودگي شغلي و كاهش رضايت شغلي را افزايش ميدهد. اين عوامل تاثير مستقيمي بر کمّيت و كيفيت توليدات علمي اعضاي هيات علمي و پژوهشگران دارند .

محمد رومزپور، نظری و مکوندی(1396)

محمد رومزپور، نظری و مکوندی نیز در پژوهش خود به بررسی اضطراب پژوهشی پرداختند. اعضای هیات علمی گروه های آموزشی علم اطلاعات و دانش شناسی کشور موضوع تحقیق آن ها بود. يافته­ های این پژوهش نشان داد که حدود  63% پاسخگويان ميزان اضطراب بالايي دارند. همینطور 37% باقي مانده نيز سطح اضطراب در حد متوسط است. نتايج مربوط به آزمون‌هاي همبستگي بدین صورت بود. بين مولفه هاي دو متغير پيش‌بين مهارت آموزشي و عوامل محيطي با اضطراب پژوهشی رابطه منفي وجود دارد. بر مبناي تحليل يافته هاي این پژوهش، اضطراب می تواند بر بهره وري اعضاي هيات علمي تأثير منفي بگذارد. همچنین از اين طريق عدم پيشرفت اعضاي هيئت علمي را به همراه داشته باشد.

رضايي و زماني مياندشتي(2013)

رضايي و زماني مياندشتي(2013) نشان دادند که پاسخ­ دهندگان، سطح متوسط از اضطراب پژوهشی، سطح بالايي از خودكارآمدي پژوهشي و نگرش مثبت به پژوهش داشته اند و رابطه منفي بين اضطراب پژوهشی، و خودكارآمدي پژوهشي وجود دارد .

اضطراب چیست

اضطراب عبارت است از يک احساس منتشر، ناخوشایند و مبهم هراس و دلواپسی با منشاء ناشناخته، که به فرد دست می‌دهد و شامل عدم اطمينان، درماندگی و برانگیختگی فیزیولوژی است. وقوع مجدد موقعيت‌هايی که قبلاً استرس ‌زا بوده‌اند، يا طی آن‌ها به فرد آسيب رسيده است، باعث اضطراب در افراد می‌شود. همه انسان‌ها در زندگی خود دچار اضطراب می‌شوند، ولی اضطراب مزمن و شديد غیرعادی و مشکل‌ساز است. تحقيقات و بررسی‌ها نشان می‌دهند که اضطراب در خانم‌ها، طبقات کم‌درآمد و افراد ميان‌سال و سال‌خورده بیشتر ديده می‌شود.

اظطراب چیست؟

اضطراب پژوهشی

اما اضطراب پژوهشی را می‌توان «احساس ترس و عدم اطمینان در رابطه با انجام پژوهش و خلق تولیدات علمی معتبر و اثرگذار» تعریف کرد. به عبارت دیگر اضطراب پژوهشی هر گونه احساس ترس و پریشانی را در طول فرآیند تولید علم، از انتخاب موضوع تا انتشار آن در جوامع علمی و حتی پس از آن، بازخوردهایی که از سوی جوامع علمی دریافت می‌شود، در بر می گیرد.

اضطراب پژوهشی یکی از شایع ترین انواع اضطراب در پژوهش و آموزش است و این عامل در تحصیلات دانشگاهی و در نزد محققین و پژوهشگران و اعضاء هیئت علمی دانشگاه‌ها به اقتضاء نوع  فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی که دارند، نقش پررنگ ‌تری پیدا نموده است. این مدل اضطراب، نوعی اضطراب مقطعی است که هر چند صورت حاد نداشته و نیاز به درمان ندارد، اما با پیشرفت و گسترش آن ممکن است پژوهشگر دچار فشارهای روحی و روانی شده، بهداشت روانی او به خطر افتاده و دچار عدم رضایت شغلی شود. چاره مقابله با اضطراب پژوهشی بالا بردن توانایی‌های پژوهشگر و آموزش مهارت‌های لازم به پژوهشگران (در هر نقش و شغل) برای وارد شدن به حیطه پژوهش و کنترل و کاهش فشارهای روحی است. همچنین این فعالیت ها میتواند باعث کنترل اضطراب پژوهشی و کاهش آن شود.

بسیاری از پژوهش‌های انجام شده در این زمینه، بیان می‌کنند که اضطراب پژوهشی می‌تواند بر کمیت و کیفیت تولیدات علمی اساتید، رضایت شغلی، فرسودگی شغلی، زندگی شخصی، خصوصی و حتی سلامت جسمی و روانی پژوهشگران تاثیرگذار باشد. به همین صورت اضطراب پژوهشی سطح بالایی از اضطراب در دراز مدت ممکن است باعث ایجاد مشکلات فیزیکی، فیزیولوژیکی و رفتاری در آنها شود.

عوامل مؤثر بر اضطراب پژوهشی

در پژوهش­ های انجام پذیرفته در زمینه مشکلات پژوهش در ایران که در سطح جامعه آماری دانشگاهی و اعضا هیئت علمی صورت پذیرفته برخی عوامل چه به صورت مستقیم و چه به صورت غیر مستقیم در بروز اضطراب پژوهشی در نزد محقق دخالت دارند.

از آنجا که تقریبا تمامی دانشجویان برای انجام تکالیف درسی، طرح های دانشگاهی و پایان نامه های تحصیلی، نیازمند جستجوی اطلاعات و استفاده از منابع اطلاعاتی هستند، اضطراب ناشی از جستجوی اطلاعات را می‌توان یکی از شایع ترین انواع اضطراب پژوهشی در محیط های دانشگاهی دانست. کولثاو از نخستین نظریه پردازانی است که مفهوم اضطراب پژوهشی در فرایند جستجوی اطلاعات را مطرح کرده و از مدل “فرایند جستجوی اطلاعات” وی می­‌توان به‌عنوان تنها الگوی اطلاع یابی نام برد که در آن به جنبه های احساسی و روانی کاربر در کنار جنبه های فیزیکی و شناختی توجه شده است. کاربر در مراحل جستجو اطلاعات و فرایند اطلاع یابی ممکن است به دلایل روانی و ترس از نتیجه نامطلوب پژوهش، احساسات منفی همچون شک و تردید، گیجی و سر در گمی، عدم قطعیت، یاس و نومیدی و … را تجربه نماید.

استرس پژوهشی

در زیر آن دسته از عواملی که در اشکال مختلف باعث ایجاد اضطراب پژوهشی در نزد پژوهشگر می شود آورده شده است. دسته بندی زیر عواملی هستند که به طور عموم، در پژوهشگران حالاتی از اضطراب پژوهشی را ایجاد نماید، اما پژوهشگران به دلایل شخصیتی و روحیات فردی ممکن است صورت­ های متفاوتی از اضطراب پژوهشی را که به عوامل دیگری وابسته­ اند، تجربه نمایند.

اضطراب پژوهشی در جستجوی اطلاعات

اضطراب رایانه‌ ای: مفهومی روان ­شناختی و نسبتا جدید است که با ورود رایانه به کتابخانه ها و استفاده از آن برای بازیابی اطلاعات در حوزه علوم کتابداری و اطلاع رسانی، اهمیت زیادی یافته است. بنابر تعریف، اضطراب رایانه ای نوعی واکنش هیجانی و شناختی است که فرد هنگام کار و تعامل با رایانه به وجود می آید؛ و دلیل آن ناآگاهی، و بیشتر به آن سبب است که فرد، رایانه را امری تهدید کننده برای خود قلمداد می کند. اضطراب رایانه ای باعث می شود که احساسات منفی فرد نسبت به رایانه گسترش یابد و از رویارویی با آن و یادگیری مهارت­‌های مربوط به آن خودداری کنند.

اضطراب اینترنتی

در بحث جستجوی منابع اطلاعاتی و دسترسی به منابع موجود در وب، ما با احساس منفی دیگری مواجهیم که از آن به عنوان اضطراب اینترنتی نام می‌ برند. این اضطراب ناشی از ترس یا هراسی است که کاربر در هنگام استفاده از اینترنت آن را تجربه می­ نماید که می­‌توان آن را متفاوت از اضطراب پژوهشی رایانه­ ای دانست. اضطراب اینترنتی شامل احساس یا هیجان به وجود آمده به علت استفاده از فناوری‌های وابسته به وب است، در حالی که اضطراب رایانه‌ای تجربه روزمره با رایانه را منعکس می­ نماید. اضطراب اینترنتی رویارویی های اخیر با فناوری اطلاعات (شامل اینترنت) را منعکس می کند.

اضطراب رایانه ای

تسلط به زبان انگلیسی

در نیمه دوم قرن بیستم به این سو، زبان انگلیسی به عنوان زبان اصلی (بین المللی) جای خود را در مجامع علمی و دانشگاهی به طور جدی بازنمود و ارتباطات و مبادلات پژوهشی در سطح دنیا معطوف به این زبان شد و به تدریج به عنوان زبان بین‌المللی و تبادلات علمی به رسمیت شناخته شد. در دهه‌های اخیر حضور پژوهشگران و محققین در سطوح بین‌المللی و تولیدات علمی آنان در سطح فرامرزی در مجلات معتبر خارجی منوط به تسلط آنان به زبان انگلیسی است و در تکاپوی رقابت‌های علمی در بستر جهانی، برد از آن پژوهشگرانی است که به زبان انگلیسی تسلط دارند.

وجود این توانایی، نوید دهنده اعتماد به نفسی است که می‌تواند پژوهشگر را در مراحل بازیابی اطلاعات و مدارک و پیشینه­ ها، برگردان متن تحقیق به زبان انگلیسی، و ارائه آن در همایش‌ها، کنفرانس‌ها، و مجلات معتبر بین‌المللی، توانا و قدرتمند سازد. این عامل می‌تواند در پژوهشگران رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی که بنا به ماهیت پژوهش هایشان، نیاز به آشنایی و تسلط به زبان جهت دسترسی و ارتباط با منابع اطلاعاتی و جستجو و بازیابی اطلاعات، از ضروریات حرفه‌ای و شغلی آنان است، نسبت به سایر رشته ها،  نمود بیشتری پیدا نماید.

اضطراب ناشی از مرتبه علمی و سطح تحصیلات

سطح تحصیلات و مرتبه علمی با اضطراب پژوهشی ارتباط و همبستگی معنی‌داری را  به نمایش می‌گذارند. به شکلی که هر چقدر متغیر سطح تحصیلات و رتبه علمی بالاتر رود به همان نسبت اضطراب پژوهشی نیز پایین می‌آید. اساتیدی که دارای رتبه علمی بالاتری هستند، کمتر اضطراب ناشی از پژوهش و تولید علمی را تجربه می‌کنند.

سطح تحصیلات نیز همین حکایت را داراست. در مقطع کاردانی و کارشناسی دانشگاهی، دانشجویان چون از یک بستر آموزشی ناکارآمد و معلم محور پا به فضای علمی و تحقیقاتی دانشگاه می گذراند، اضطراب در پژوهش را در همان نقطه شروع و قدم اول تجربه می‌کنند، چرا که آنان حتی مهارت اولیه در استفاده از کتابخانه و منابع آن را به عنوان مهم‌ترین مرجع و خاستگاه اطلاعاتی و کانال تغذیه پژوهش کارآمد، در اختیار ندارند و در سطح بالا با اضطراب پژوهشی روبرو خواهند شد. هر چند این در نزد دانشجویان رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی از اهمیت و حساسیت کمتری برخوردار است، چرا که این دانشجویان خیلی زود با کتابخانه و نحوه استفاده از آن آشنا می‌شوند.

معمولا پژوهشگران ما، به خصوص دانشجویان مقاطع تحصیلات تکمیلی، توانایی لازم را در جستجوی متون نداشته و با توجه به عدم اعتماد به ­نفس لازم نزد ایشان، عدم دسترسی به منابع دسته اول، ضعف در جستجوی وب سایت و پایگاه های اطلاعاتی در اینترنت و دسترسی به منابع اطلاعاتی و… تنها به پیشینه  هایی که در تحقیقات دیگران متناوب به آنها استناد شده اکتفا نموده و آنها را در دستور کار مرور متون خود قرار خواهد داد و تلاشی در جهت دسترسی به متون بکر و تازه که شاید هم خوانی و سنخیتی متناسب با موضوع پژوهش در دست دارد، از خود نشان نخواهد داد. ادامه این روند، پیامدش انجام پژوهش‌­هایی است که دارای پیشینه ‌ای مشترک و نتایج یک شکل است.

تفاوت های فیزیولوژیکی

سن

پژوهش یک کار تجربی است و پژوهشگر هر چقدر از عمر خود را در بستر تحقیق و پژوهش گذرانده باشد. از تجربه و کفایت لازم و بیشتری در این زمینه برخوردار است. بنابراین، تجربه یعنی اعتماد به نفس در انجام کاری که در آن تبحر و به شناخت به دست آمده است. بنا به استدلال فوق پژوهشگر هر چقدر سن بیشتری داشته باشد، از اضطراب پژوهشی پایین‌تری برخوردار است.

در دنیا حرفه‌ای کتابداران نیز وجود چهره های شاخص و ماندگار در امر پژوهش و تحقیق، موید این واقعیت است. پژوهشگران علم اطلاعات و دانش‌شناسی که دارای سن بالا هستند با پایه­ ها و نظریه های پارادایم علمی رشته خود آشنایی دارند و روند پیشرفت و تکامل رشته را خوب حس کرده و در فعالیت های علمی خود از جسارت، توانایی و تسلط بیشتری نسبت به نسل­های پایین­تر خود برخوردارند.

جنسیت

پژوهش‌های انجام شده حکایت از آن دارد که رابطه معنی‌داری بین جنسیت و اضطراب پژوهشی وجود دارد. بنا به تفاوت‌ های جسمی و روحی و روانی، زنان بیشتر از مردان در معرض تهاجمات روانی ناشی از شغل و دیگر محرک‌های بیرونی در محیط پیرامون خود قرار دارند. این پیامد در محیط‌های علمی نیز نمود دارد و زنان در این گونه محیط‌ها سطح بالاتر اضطراب پژوهشی را تجربه می‌کنند و عمده دلیل آن ترس از نتایج پژوهش و مقایسه تولیدات علمی خود با سایر اساتید در محیط علمی بیان شده است.

استرس در زنان

اما جالب این ‌که، آن طور که ریچارد و کریشوک (1989)بیان می‌کنند، اضطراب پژوهشی اعضای هیأت علمی مرد، هر چه سابقه پژوهشی بیشتری پیدا می‌کنند و سال‌های بیشتری را در آموزش عالی می‌گذرانند، کاهش می‌یابد؛ اما در خصوص اعضای هیات علمی زن، این مسئله برعکس بوده و با افزایش حضور آنها در آموزش عالی، میزان اضطراب پژوهشی آنها نیز افزایش می‌یابد.

اما نظر غالب بر این معطوف است که در محیط‌های علمی و حرفه‌ای کتابداران، این عامل کمتر نقش‌آفرینی می‌کند، چرا که به اقتضاء شغلی، پژوهشگران علم اطلاعات، فارغ از جنسیت، از اعتماد به نفس لازم جهت ورود به حیطه‌ی پژوهش، به طور یکسان برخوردارند، چرا که محیط شغلی و پژوهشی کتابداران نشان داده که پیشرفت‌های شغلی و انجام پژوهش، فراجنسیتی است و زنان نیز هم‌ پای مردان و حتی در جاهایی گامی جلوتر از آنان در حرکتند. شاهد این مدعا سرآمدی برخی زنان کتابدار در فعالیت‌های شغلی، حرفه‌ای و پژوهشی در ایران و سطح جهان است.

تاثیر جو و شرایط محیط ‌های علمی در اضطراب پژوهشی

تحقیق و پژوهش جزء لاینفک محیط ‌های علمی و دانشگاهی است و اعضای هیات علمی دانشگاه ‌ها و کادر علمی موسسات پژوهشی  به طور طبیعی با این مهم در ارتباطند. رقابت­‌های ناخواسته و برخی ناسالم و منفی، تلاش در جهت ارتقاء شغلی و جمع ‌آوری رزومه پژوهشی، عدم حمایت سازمان مادر و مدیران، همکاری نکردن سازمان ‌های دولتی و غیردولتی، امکانات و تجهیزات، بودجه و توانایی مالی پژوهشگر، و…… شرایط غیر متعارف و چالش­‌هایی را در مسیر تحقیق ایجاد می ‌نماید، به ‌طبع اضطراب پژوهشی را به پژوهشگر تحمیل می‌­نماید.

دیدگاه فعلی حاکم بر آموزش عالی نیز این است که اساتید دانشگاه علاوه بر دارا بودن مهارت­‌های آموزشی، محقق و پژوهشگران موفقی نیز بوده و توانایی هدایت پژوهش های مفید و هدفمند را دارا باشند، که این خود می‌­تواند علاوه بر ایجاد انگیزه و تلاش مضاعف بنا به دلایلی که در بالا ذکر آن به میان آمد، نگرانی و تشویش­‌هایی را نیز به آنان تحمیل نماید. از طرف دیگر، امروزه فلسفه “بنویس و زنده بمان” بر جوامع علمی سایه افکنده و عمل کرد، کارایی و ارتقاء پژوهشگران و اعضای هیات علمی تا حد زیادی بر اساس کمیت و کیفیت تولیدات علمی آنها مورد سنجش و ارزیابی قرار می­گیرد.

بحث و نتیجه گیری

پژوهش دستمایه و موتور محرک پیشرفت­‌های علمی و خون جاری در شاهرگ حیاتی توسعه یک کشور در تمام جوانب است. عوامل گوناگونی بر نتیجه بخش بودن و مفید واقع شدن یک پژوهش نقش دارند. برخی از آنان فردی، برخی سازمانی، و برخی دیگر در ماهیت  و کاربردی نبودن پژوهش‌­ها نهفته است.

به طور کلی عواملی همچون حمایت های مالی، امکانات و تجهیزات، راهنمایی های مناسب، تسلط بر موضوع پژوهش، و… . از عواملی هستند که مستقیم و غیر مستقیم در موفقیت و به ثمر رسیدن یک پژوهش نقش دارند. با فراهم آمدن برخی یا همه این موارد می توان از پژوهشگر این توقع و انتظار را داشت. که در نیل به انجام یک پژوهش شایسته و در خور توجه، موفق و توانمند عمل نماید. اما در این میان، مشکلات فردی (به عنوان عامل فرا پژوهشی تاثیرگذار بر فرایند تحقیق) کمتر مورد توجه واقع می شود. در برخی موارد به شکلی تعمدی و شاید به دلیل غرور کاذب پژوهشگر، مورد غفلت واقع میشود. این موارد به دلیل تاثیرات روانی، آثار مخربی را متوجه پژوهشگر و نتایج نهایی تحقیق وی خواهد نمود.

سهرابی و فرج الهی(1388). در خصوص مشکلات فردی تحقیق هیات علمی دانشگاه، عواملی همچون فقدان رفاه اعضای هیات علمی برای انجام پژوهش (4/70%). ارجحیت آموزش بر پژوهش (7/69%). کمبود وقت به دلیل انجام وظایف سنگین آموزش (9/62%) را بر شمرده‌­اند.

اضطراب در دانشگاه

مقابله با اضطراب پژوهشی

بر اساس موارد فوق میتوان نتیجه گرفت که پژوهشگران با چه بار روانی در مسیر تحقیق مواجه اند. که بالطبع انرژی فراوانی را از آنان خواهد گرفت. عوامل دیگری همچون مهارت در جستجوی منابع اطلاعاتی و عدم آشنایی با روش های تحقیق. همینطور توانایی ‌های روحی و روانی و جنسیتی، سطح تحصیلات،و…  ناملایمات روحی پژوهشگر را به دنبال دارد. این ناملایمات می‌­توانند به عنوان اضطراب پژوهشی شناخته شوند.

پژوهشگران می ‌توانند با بالا بردن توانایی‌ها و مهارت‌ های خود استرس و اضطراب پژوهشی را در خود کاهش دهند. یا آن را تحت کنترل درآورند. این توانایی‌ ها شامل مهارت های پژوهشی، سواد اطلاعاتی.(شناخت منابع، و روش ها و راه های جستجوی منابع اطلاعاتی و پایگاه ‌ها و شبکه های اطلاعاتی.)، داشتن پیش زمینه های قبلی در موضوع پژوهش. ایجاد ظرفیت های روانی در جهت ورود به موضوع پژوهش. همینطور انس با محیط های علمی و پژوهشی. ایجاد مهارت‌های مدیریت اضطراب. مدیریت زمان در انجام پژوهش و موارد مشابه آن است.

ماهیت میان رشته ای کتابداری و اطلاع رسانی باعث بروز نیاز به دانش ها و مهارت های دیگر رشته‌ های مرتبط است. مانند رایانه، فناوری اطلاعات، زبان شناسی و روانشناسی. در اغلب موارد کتابداران از این دانش‌ ها و مهارت ها بهره کافی ندارند. این نیازها ممکن است اضطراب ‌هایی را در کتابداران ایجاد نماید. این اضطراب پژوهشی می تواند در فرایند پژوهش های آنان اختلال هایی را ایجاد نماید. لذا شایسته است کتابداران همان طور که از آنان انتظار می رود قابلیت ‌های پژوهشی خود را افزایش دهند. همینطور در موارد مهارتی که ذکر آن به میان آمد به طور جد و فعال عمل نمایند.

مطالب مرتبط

بدون دیدگاه

ارسال دیدگاه

نگاشت سپهر دانش

شماره تماس دفتر همدان: 32522799 -081

شماره تماس دفتر تهران: 28426369 -021

 

آدرس:

شعبه همدان: آرامگاه بوعلی‌سینا، بلوار خواجه رشید، روبروی اداره  گذرنامه، کوچه رضوی، نبش بن‌بست نیلوفر، پلاک 92

شعبه تهران: سعادت، آباد بلوار سرو غربی، نبش خیابان شهید ریاضی بخشایش، پلاک سی و هفت، واحد سه

تمامی حقوق این وبسایت متعلق است به نگاشت سپهر دانش ( طراحی شده توسط شهر وردپرس )